У праваабарончым цэнтры «Вясна» паведамілі, што Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Беларусі папоўніў сьпіс так званых «экстрэмісцкіх» фармаваньняў.
У прыватнасьці, у сьпіс дадалі плятформу «Тры сланы», да якой маюць дачыненьне Павал Лібер і Даніла Гаркавы. Плятформа зьмяшчае прапановы пляну мірнага транзыту ад дыктатуры да дэмакратыі, а таксама інфармацыю аб выбарах у Каардынацыйную раду. Гэта ня першы сярод праектаў і лічбавых аплікацыяў Паўла Лібера, які ўлады прызналі «экстрэмісцкім».
У сьпіс трапіла ініцыятыва «Вольныя», якая дапамагае беларускім палітвязьням аднавіць жыцьцё пасьля вызваленьня і атрымаць усебаковую падтрымку. Паводле КДБ, да гэтай ініцыятывы датычныя Вераніка Станкевіч, Дзьмітры Фурманаў, Юлія Люзіна, Юлія Ганецкая, Агата Шніп, Артур Удрыс, Дар’я Давыдзька.
Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі абнавіла сьпіс «экстрэмістаў»
У пералік грамадзян Беларусі, замежных грамадзян і асобаў без грамадзянства, якія маюць дачыненьне да «экстрэмісцкай» дзейнасьці, дадалі яшчэ 21 прозьвішча. Цяпер у сьпісе 6526 чалавек.
- Павел Багадзевіч (Bahadzevich Pavel), 47 гадоў
- Сьвятаслаў Бурмака (Burmako Svyatoslav), 45 гадоў
- Артур Ганіберзін (Haniberzin Artur), 37 гадоў
- Павел Губенка (Gubenko Pavel), 38 гадоў
- Сьвятлана Ількевіч (Ilkewich Sviatlana), 41 год
- Вольга Капуза (Kapuza Volha), 36 гадоў
- Дзьмітры Капуза (Kapuza Dzmitry), 36 гадоў
- Уладзімір Капуза (Kapuza Uladzimir), 40 гадоў
- Аляксандар Карнацкі (Karnatski Aliaksandr), 44 гады
- Іна Коласава (Kolosova Inna), 49 гадоў
- Тацьцяна Курловіч (Kurlovich Tatsiana), 54 гады
- Вікторыя Мельнікава (Melnikava Viktoryia), 24 гады
- Іван Осіпаў (Osipau Ivan), 41 год
- Віктар Папковіч (Papkovich Viktar), 32 гады
- Дзяніс Папоў (Papou Dzianis), 22 гады
- Уладзіслаў Рабіч (Rabich Uladzislau), 29 гадоў
- Андрэй Ракіцкі (Rakitski Andrei), 48 гадоў
- Яна Ранько (Ranko Yana), 34 гады
- Павел Сухаверхі (Sukhaverkhi Pavel), 29 гадоў
- Кацярына Царова (Tsarova Katsiaryna), 35 гадоў
- Аляксандар Шаманскі (Shamanski Aliaksandr), 33 гады
Сярод іншых у сьпіс дадалі сямейную пару зь Берасьцейшчыны — Вольгу і Дзьмітрыя Капузаў.
Вольгу абвінавацілі паводле артыкулаў 295 («незаконныя дзеяньні ў дачыненьні да агнястрэльнай зброі, боепрыпасаў і выбуховых рэчываў») і 289 («акт тэрарызму») Крымінальнага кодэксу. Яе асудзілі на 21 год пазбаўленьня волі ў калёніі ва ўмовах агульнага рэжыму. Яе мужа Дзьмітрыя асудзілі паводле тых жа артыкулаў на 24 гады пазбаўленьня волі ў калёніі ва ўмовах агульнага рэжыму.
Вольгу трымаюць у калёніі № 4 у Гомлі, месца зьняволеньня Дзьмітрыя спрабуюць высьветліць праваабаронцы.
У сьпіс «экстрэмістаў» таксама дадалі валянтэрку з Наваполацку Іну Коласаву. Згодна з інфармацыяй МУС, жанчыну асудзілі ў Віцебскім абласным судзе паводле ч. 1 і ч. 2 артыкулу 361-4 Крымінальнага кодэксу (садзейнічаньне «экстрэмісцкай» дзейнасьці).
Праваабаронцы цэнтру «Вясна» мяркуюць, што ёй прызначылі «хатнюю хімію».
У 2020-м Іна Коласава была заснавальніцай і каардынатаркай валянтэрскай ініцыятывы «Помоги врачам Полоцк-Новополоцк». Падчас пандэміі Covid-19 ініцыятыва дапамагала лекарам: знаходзіла для іх сродкі індывідуальнай абароны, дэзраствор, спэцыяльнае абсталяваньне.
У 2022 годзе навапалачанка высадзіла маленькі сквэр пад назвай «Добрый доктор» — на знак удзячнасьці лекарам, якія дапамаглі самой Іне перамагчы небясьпечны вірус.
У сьпіс «тэрарыстаў» КДБ дадаў яшчэ 10 чалавек
Сярод іх вядомы менскі лекар-нэўроляг Руслан Бадамшын.
- Руслан Бадамшын
- Дзмітрый Баніт
- Іван Кавальскі
- Ігар Клімковіч
- Ягор Кракасевіч
- Віталь Мусіловіч
- Аляксандар Палячонак
- Аляксандар Петрашкевіч
- Аляксей Хвясеня
- Арцём Шабунёў
Цяпер у «тэрарыстычным сьпісе» 1444 чалавекі, зь іх 697 — беларусы, паведаміла «Вясна».
Як рэжым Лукашэнкі выкарыстоўвае ярлык «экстрэмізму», каб душыць свабоду слова і змагацца з палітычнымі апанэнтамі
Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.
Улады заблякавалі сайты незалежных мэдыя і спынілі публікацыю непадкантрольных друкаваных выданьняў, пазбавілі акрэдытацыі журналістаў іншаземных мэдыя і разграмілі офісы самых уплывовых СМІ. Сотні беларускіх рэпартэраў прайшлі праз арышты, дзясяткі застаюцца ў турмах. Усе незалежныя мэдыя, якія асьвятляюць грамадзка-палітычны парадак дня ў Беларусі, цяпер працуюць выключна з-за мяжы.
Ад 2021 году ўлады пачалі масава абвяшчаць вэб-сайты і асобныя ўліковыя запісы ў сацыяльных сетках незалежных мэдыя, палітычных і грамадзкіх арганізацый, ініцыятыў і проста блогераў «экстрэмісцкімі матэрыяламі», а іх аўтараў «экстрэмісцкімі фармаваньнямі» — часта без судовага разгляду.
Рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў вядзе Міністэрства інфармацыі Беларусі. На дадзены момант у сьпісе на 1469 старонках пералічаны тысячы «экстрэмісцкіх матэрыялаў», за выкарыстаньне якіх прадугледжаная адказнасьць. У сьпісе — сайты, тэлеграм-каналы, акаўнты, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаролікі і артыкулы ў інтэрнэце, маркі, значкі, CD-дыскі, а таксама кнігі, у тым ліку мастацкія.
На канец 2024 году больш за 6500 онлайн-рэсурсаў былі забароненыя такім чынам. За любое ангажаваньне з уключанымі ў экстрэмісцкі сьпіс рэсурсамі — ці гэта «падабайка», ці камэнтар, ці падпіска на канал — у Беларусі пагражае крымінальная адказнасьць. Удзел у «экстрэмісцкім фармаваньні» можа карацца турэмным зьняволеньнем да 10 гадоў.
Ужо тысячы беларусаў прайшлі праз штрафы, арышты і турэмнае зьняволеньне за «экстрэмізм».
Паводле ацэнкі Ўпраўленьня Вярхоўнага камісара ААН у правах чалавека, улады Беларусі «выкарыстоўваюць ярлык „экстрэмізм“ для падаўленьня іншадумства, адвольна клясыфікуючы дзеяньні, апісаныя як распаўсюд ілжывай інфармацыі, абразу службовых асобаў, дыскрэдытацыю інстытутаў, арганізацыю масавых беспарадкаў, заклікі да санкцый і распальваньне сацыяльнай варожасьці, як „экстрэмісцкія“, якія падлягаюць крымінальнаму перасьледу».
Форум